Składki: prawie tyle samo po obu stronach
W regionie krąży przekonanie, że w Niemczech składki są dużo niższe. Rachunek tego nie potwierdza.
Niemiecki pracownik oddaje w 2026 roku ze swojej pensji brutto 9,3% na ubezpieczenie emerytalne, 1,3% na ubezpieczenie od bezrobocia, 7,3% na zdrowotne i 1,8% na pielęgnacyjne, a do tego połowę dodatkowej składki kasy chorych, przeciętnie około 1,45%. Razem to mniej więcej 21,2%, jeszcze przed podatkiem.
Po polskiej stronie składki ZUS pracownika wynoszą 13,71% brutto (9,76% emerytalna, 1,5% rentowa, 2,45% chorobowa), a składka zdrowotna 9% liczona jest od podstawy pomniejszonej o ZUS, czyli wynosi około 7,8% brutto. Razem około 21,5%.
Różnica mieści się w granicach zaokrąglenia. To, co widać potem na wypłacie, wynika z wysokości pensji brutto i z podatku, a nie ze składek.
Podatek: dwie zupełnie różne skale
Niemiecka kwota wolna od podatku (Grundfreibetrag) wynosi w 2026 roku 12 348 euro dla osoby samotnej, czyli wyraźnie więcej niż polska kwota wolna 30 000 zł. Tuż za tą granicą zaczyna się jednak stroma progresja: 14% od 12 349 euro, druga strefa od 17 800 euro i 42% od 69 879 euro. Przy zarobkach typowych dla Brandenburgii stawka krańcowa szybko przekracza polskie 12%.
Polska skala jest prostsza: 12% do 120 000 zł podstawy opodatkowania i 32% powyżej. Kwotę zmniejszającą podatek, 300 zł miesięcznie, pracodawca stosuje dopiero po złożeniu przez pracownika oświadczenia PIT-2; bez niego pieniądze wracają dopiero w rozliczeniu rocznym. Koszty uzyskania przychodu wynoszą 250 zł miesięcznie, a dla osób dojeżdżających do pracy z innej miejscowości 300 zł.
Klasa podatkowa potrafi zmienić więcej niż podwyżka
Mieszkaniec Słubic pracujący we Frankfurcie (Oder) dostaje domyślnie klasę I. Na wniosek złożony na podstawie § 1 ust. 3 EStG można być traktowanym w Niemczech jak osoba z nieograniczonym obowiązkiem podatkowym, a przy spełnieniu warunków z § 1a EStG rozliczać się wspólnie z małżonkiem mieszkającym w Polsce i dostać klasę III już przy miesięcznych zaliczkach. Potrzebne jest zaświadczenie EU/EWR potwierdzone przez polski urząd skarbowy; formularze są dwujęzyczne. Progi dochodowe i całą procedurę opisujemy w poradniku Klasa podatkowa w Niemczech dla mieszkających w Polsce.
Druga strona tej decyzji: po złożeniu takiego wniosku roczne zeznanie podatkowe w Niemczech staje się obowiązkowe.
Czego nie płaci się, mieszkając w Polsce
Podatku kościelnego. Kirchensteuer w Brandenburgii wynosi 9%, ale od kwoty podatku, a nie od pensji brutto, i dotyczy wyłącznie osób, które mają miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Niemczech. Wniosek na podstawie § 1 ust. 3 EStG tego nie zmienia. Kto odejmuje sobie te 9%, zaniża własne netto; w kalkulatorze wynagrodzeń podatek kościelny można wyłączyć.
Solidaritätszuschlag przy zarobkach typowych dla regionu również się nie pojawi: wynosi 5,5% od kwoty podatku, a w 2026 roku nie płaci się go, dopóki roczny podatek nie przekroczy 20 350 euro.
Dwie rzeczy, na które ma się wpływ
Kasa chorych. Przeciętna dodatkowa składka wynosi w 2026 roku 2,9%, ale poszczególne kasy różnią się między sobą o ponad punkt procentowy. Pracownik płaci połowę, więc przy 3 000 euro brutto sam wybór kasy może zmienić wypłatę o kilkanaście euro miesięcznie lub więcej. Stawki wszystkich kas publikuje GKV-Spitzenverband; warto je sprawdzić przed podpisaniem umowy.
Bezdzietność. Osoby po 23. roku życia, które nie mają dzieci, dopłacają 0,6 punktu procentowego do ubezpieczenia pielęgnacyjnego, w całości z własnej kieszeni, więc ich udział rośnie z 1,8% do 2,4%. W Brandenburgii składka dzieli się standardowo po połowie; inne zasady ma tylko Saksonia.
Punkt wyjścia: płaca minimalna
Niemiecka płaca minimalna wynosi od 1 stycznia 2026 roku 13,90 euro brutto za godzinę, a od stycznia 2027 roku wzrośnie do 14,60 euro. Polska płaca minimalna to w 2026 roku 4 806 zł miesięcznie, a minimalna stawka godzinowa przy umowach cywilnoprawnych 31,40 zł.
Bardziej przydatne są dane regionalne: w Brandenburgii przeciętne wynagrodzenie brutto wynosiło 22,66 euro za godzinę (kwiecień 2025), a przeciętne wynagrodzenie w polskiej gospodarce narodowej za 2025 rok 8 903,56 zł miesięcznie. Widełki z ofert po obu stronach granicy zebraliśmy w zestawieniu wynagrodzeń, a przeliczenie brutto na netto, także na złote po bieżącym kursie NBP, pokazuje kalkulator wynagrodzeń.
Co zjada różnicę
Dojazd. Od 2026 roku ryczałt za dojazd (Entfernungspauschale) wynosi 38 centów za kilometr odległości, liczony od pierwszego kilometra. Brzmi dobrze, ale ryczałt na koszty pracownicze w wysokości 1 230 euro rocznie i tak jest uwzględniany automatycznie, a podatek spada dopiero powyżej tej kwoty. Przy 20 km w jedną stronę i 220 dniach pracy wychodzi około 1 672 euro rocznie, więc nadwyżka coś daje; przy trasie ze Słubic do centrum Frankfurtu (Oder) do progu nie da się nawet zbliżyć. To zresztą odliczenie od dochodu, a nie zwrot kosztów: do kieszeni wraca tylko część odliczonej kwoty, zależna od stawki podatku.
Paliwo. Po niemieckiej stronie tankuje się zwykle drożej, bo wyższa jest akcyza (Energiesteuer) i dochodzi opłata za emisję CO2. Ceny zmieniają się z tygodnia na tydzień, dlatego zamiast liczb w artykule odsyłamy do bieżącego zestawienia w dziale ceny paliw. Alternatywą dla samochodu jest autobus linii 983 między Słubicami a Frankfurtem (Oder), a sytuację na przejściach granicznych pokazuje Puls Granicy.
Koszty życia. W 2025 roku poziom cen konsumpcji w Polsce wynosił 73% średniej unijnej, a w Niemczech 108,3%. To jednak średnie krajowe, a nie pomiar na naszej granicy; ceny we Frankfurcie (Oder) i w Słubicach mogą od nich odbiegać. Ogólny kierunek jest jednak czytelny: zarabiać w euro i robić zakupy w Polsce opłaca się bardziej niż zarabiać w euro i mieszkać we Frankfurcie. Więcej piszemy o tym w poradniku Po której stronie taniej: zakupy i tankowanie na pograniczu.
Ubezpieczenie, zasiłek, świadczenia na dzieci
Pracując w Niemczech, jest się tam ubezpieczonym, bo o przynależności do systemu decyduje kraj wykonywania pracy. Żeby leczyć się w Polsce, pracownik i członkowie rodziny na jego utrzymaniu potrzebują formularza S1 z niemieckiej kasy chorych, zarejestrowanego w NFZ.
Przy całkowitej utracie pracy obowiązuje zasada miejsca zamieszkania: pracownik przygraniczny rejestruje się w polskim urzędzie pracy, a wysokość zasiłku wynika z polskich przepisów, mimo lat płacenia niemieckich składek. Inaczej jest przy bezrobociu częściowym, czyli przy skróconym czasie pracy albo przestoju: wtedy świadczenie wypłaca niemiecka Agentur für Arbeit.
Kindergeld wynosi od stycznia 2026 roku 259 euro miesięcznie na dziecko, ale nie sumuje się z polskim świadczeniem 800+. Unijne zasady koordynacji wskazują kraj, który płaci w pierwszej kolejności, a drugi kraj dopłaca tylko różnicę.
Polski PIT
Umowa polsko-niemiecka przewiduje metodę wyłączenia z progresją: dochód z pracy w Niemczech jest w Polsce zwolniony i wpływa jedynie na stawkę podatku od ewentualnych dochodów polskich. Kto w danym roku miał wyłącznie dochód niemiecki, nie ma obowiązku składania zeznania w Polsce. PIT-36 z załącznikiem PIT/ZG składa się wtedy, gdy był też dochód opodatkowany w Polsce według skali. Zeznanie przyda się również przy wspólnym rozliczeniu z małżonkiem albo przy uldze na dzieci.
Ten poradnik pokazuje mechanizm, nie rozstrzyga indywidualnych spraw. W sprawie klasy podatkowej właściwy jest niemiecki urząd skarbowy pracodawcy, a po polskiej stronie własny urząd skarbowy. Ogłoszenia z obu stron granicy znajdą Państwo w dziale oferty pracy, a odpowiedzi na częste pytania w FAQ.